Hasan Bayar’ın “Balam” ilahisi, sözleriyle insanın gönül dünyasına dokunan, aşkı yalnızca beşerî bir duygu olarak değil; Yaradan’a yöneliş, şükür, dua ve teslimiyet olarak ele alan çok güzel bir eser. İlahi boyunca “balam”, “balım”, “aşk”, “yaradan”, “dua”, “amin” ve “Habibin aşkı” gibi ifadeler bir araya gelerek hem samimi hem de manevi yönü güçlü bir atmosfer oluşturuyor.
Eserin en dikkat çekici taraflarından biri, sade ve akıcı sözlerin içerisinde derin anlamların bulunması. “Deryana dalam, kalbini bulam, kendime alam” sözleri, insanın aşkın ve gönlün derinliklerinde kendisini aramasını hissettiriyor. Buradaki aşk, insanı kendi nefsinden uzaklaştırıp daha yüce bir hakikate yönelten bir yolculuk gibi karşımıza çıkıyor.
İlahinin ilerleyen bölümlerinde ise bu gönül yolculuğu açıkça duaya dönüşüyor. “Ey alemi yaradan, kuru bizi beladan” ve ardından gelen “Amin” tekrarları, eserin manevi atmosferini daha da güçlendiriyor. Burada insanın acizliğini kabul ederek Allah’a sığınması, korunmayı ve iyiliği O’ndan dilemesi çok samimi bir şekilde anlatılmış. “Yerden göğe maşallah, donatmış subhanallah” ifadeleri de yaratılıştaki güzellik karşısında duyulan hayranlığı ve şükrü yansıtıyor.
Balam Hasan Bayar
Hasan bayar BALAM – İlahi sözleri
Balam ay balam
Deryana dalam
Kalbini bulam
Kendime alam
Balım ay balım
Haydi bakalım
Aşıklar geldi
Çayı koyalım
Hay yola yola yola
Yarenler çıktı yola
Aşk deryası görenler
İçerler doya doya
Amman amman burada
Aşkın kalbi burada
Nece mahluk havada
Denizde hem karada
Yaratmış hep yaradan
Eller kalkmış duada
Ey alemi yaradan
Kuru bizi beladan
Amin amin amin
Amin amin amin
Amin ya ALLAH ALLAH
Yerden göğe maşallah
Donatmış subhanallah
Ne güzeldir maşallah
Sanata bak sanata
Aleme kainata
İnce ince donatmış
Kula kendin aratan
Balam ay balam
Deryana dalam
Kalbini bulam
Kendime alam
Balım ay balım
Haydi bakalım
Aşıklar geldi
Çayı koyalım
Hay indi indi indi
Kalbin göğü delindi
Gökten inciler indi
Cümle alem sevindi
Sevinir şene şene
Selam olsun sevene
Aşka gelip dönene
Hak yolunda ölene
Yarimin güldür teni
Teni gül ben dikeni
Habibin aşkı ile
Öldürdün beni beni
Bak Güldü Güldü Güldü
İnci dişler göründü
Gülüşe kurban olam
Sanki güneş göründü
Ay bula bula bulam
Seni kendime bulam
Aşk ateşi güzeldir
Yandıkça duçar olam
“Sanata bak, sanata / Aleme kainata” bölümü ise eserin başka bir güzel yönünü ortaya çıkarıyor. Gökyüzünden yeryüzüne, denizden karaya kadar bütün kâinatın Allah’ın yaratma sanatının bir eseri olduğu düşüncesi işleniyor. İnsan, çevresindeki güzelliklere baktıkça yalnızca gördüğünü değil, o güzelliklerin ardındaki Yaradan’ın kudretini de fark etmeye davet ediliyor.
“Hay indi indi indi / Kalbin göğü delindi / Gökten inciler indi / Cümle alem sevindi” bölümü de ilahinin coşkusunu yükselten, adeta gönüllerde bir sevinç ve huzur meydana getiren bir bölüm. Ardından gelen “Selam olsun sevene / Aşka gelip dönene / Hak yolunda ölene” sözleri, gerçek sevginin insanı değiştiren ve Hak yoluna yönelten bir sevgi olduğunu vurguluyor.
İlahinin sonlarına doğru kullanılan gül, diken, inci ve güneş imgeleri de oldukça anlamlı. “Yarimin güldür teni / Teni gül ben dikeni” sözlerinde seven kişinin kendisini diken olarak görmesi, sevgiliyi ise gül olarak yüceltmesi tevazu ve teslimiyet duygusunu öne çıkarıyor. “Sanki güneş göründü” ifadesi ise sevilenin gülüşünü aydınlık, umut ve güzellik olarak tasvir ediyor.
Son bölümdeki “Aşk ateşi güzeldir / Yandıkça duçar olam” sözleri ise ilahinin bütün mesajını adeta tek bir noktada topluyor. Buradaki aşk, insanı yakan fakat aynı zamanda olgunlaştıran, arındıran ve gönlü dönüştüren bir ateş olarak anlatılıyor. İnsanın bu aşkta kendisini kaybederken aslında manevi anlamda kendisini bulması fikri eserin temel duygularından biri.
“Balam”, dinleyen kişiye yalnızca bir ilahi dinliyormuş hissi vermeyen; aynı zamanda dua etmeye, şükretmeye, yaratılışın güzelliklerini fark etmeye ve gönülden sevmeye çağıran bir eser. Sade sözleri, tekrarları ve coşkulu anlatımı sayesinde insanın diline kolayca yerleşirken, taşıdığı manevi anlamlar da gönülde uzun süre kalıyor.
Rabbim gönlümüzü güzel aşklardan, dilimizi duadan, kalbimizi şükürden ayırmasın. Bütün gönül dostlarına huzur, sağlık ve güzellik nasip etsin. Amin ya Allah, Allah. Bu güzel ilahiyi hazırlayan, seslendiren ve gönüllere ulaştıran herkesten Allah razı olsun. Gönülden dinleyene huzur, sevene muhabbet, dua edene kabul, yolunu arayana da doğru yol nasip olsun
